Cộng đồng lưu giữ cổ vật Óc Eo

Chuyện “săn”, đào tìm vàng, cổ vật Óc Eo đã hơn nửa thế kỷ nhưng với “người trong cuộc” như vừa mới xảy ra. Không chỉ là nhân chứng sống, họ còn hiến tặng, nâng tổng số lên trên 2.800 hiện vật đang được bảo quản, trưng bày tại Bảo tàng di tích văn hóa Óc Eo (VHOE), phục vụ thưởng ngoạn, tìm hiểu về vương quốc Phù Nam một thuở hùng cường…

Ông Nguyễn Văn Tương (67 tuổi, ngụ ấp Trung Sơn, thị trấn Óc Eo, Thoại Sơn) cho biết: “Những năm đầu giải phóng miền Nam, hiện vật VHOE đâu ai dòm ngó tới. Lúc đó, tượng Phật, nữ thần, các loại gỗ, gạch, đá, thủy tinh… bỏ lăn lóc. Khoảng năm 1988-1989, mỗi lần tôi ra vườn đào xới đất trồng cây, nhất là đào móng xây nhà là thấy chum, nồi, phù điêu, đá tạc hình người, hình thú, xâu chuỗi… Tôi đã 3 lần hiến tặng hiện vật, nay vui mừng vì thấy đã có nơi bảo quản, trưng bày đàng hoàng”.

DSC03869.JPG

Ông Lâm Văn Phụ, người hiến tặng nhiều hiện vật

Vài năm trước giải phóng, câu chuyện về đào được vàng hình bánh cam của bà ba Ai (ấp Trung Sơn, thị trấn Óc Eo), nhiều người vẫn còn nhớ. Sau khi đào được vàng, bà đã mời đoàn hát bội về biểu diễn để ăn mừng. Ông Phạm Văn Mọi (62 tuổi, ấp Trung Sơn, thị trấn Óc Eo) người có biệt danh “bán vàng bằng mớ”, cho biết: “Khoảng năm 1985-1986, khi tin đồn người dân ra đồng đào chuột lượm được vàng, cổ vật lan truyền, thì ngay sau đó cánh đồng Óc Eo – Ba Thê đông như chợ. Hàng ngày, hàng ngàn người từ các nơi đến “băm nát” 12 điểm di tích ở đây. Do không ai kiểm soát, nên cũng không ai biết họ thu lượm được những vật gì và bao nhiêu. Nhưng với chúng tôi và nhiều người ở đây nhớ mãi một gia đình 4 người ở xã Tây Phú đào được một thùng vàng, rồi chờ đêm xuống lẳng lặng lui ghe đi mất”.

oc-eo1.jpg

Thời điểm đó, dù không xôm tụ như Óc Eo, nhưng khu vực nay gọi là Tráp Đá (xã Mỹ Phú Đông, Thoại Sơn), số người đào tìm vàng cũng khá tấp nập. Anh Phạm Văn Hoàng (lúc đó là Trưởng Công an xã) cho biết: “Sau khi có thông tin về vàng và cổ vật, khu vực 2 gò đá có vô số người từ các nơi đến đào nát để kiếm. Không ai biết về số lượng và số người lượm được vàng và cổ vật, nhưng chuyện vợ chồng anh ba Bắc (từ xa đến mua đất làm ruộng) đào được tượng Phật rất lớn và vàng thì nhiều người ở đây đều biết rõ”.

Những người “săn” vàng ở xứ này rất nhiều, nhưng các ông: Phạm Văn Mọi, Mai Đức, Lâm Văn Phụ, Danh Rum, ông Hợp, bà Đồng… được nhiều người biết do đây là nhân chứng sống và sở hữu nhiều hiện vật. Theo họ, cứ tưởng nhặt được vàng bạc, cổ vật quý là có phúc, nhưng trong thực tế đã xảy ra nhiều tai họa. Một số người bán vàng, cổ vật lập cơ sở sản xuất-kinh doanh sau đó hầu hết đều không tiến triển hoặc đi đến thất bại. Cụ bà Lê Thị Mừng (84 tuổi) nói: “Có gì đó như hoang đường, nhưng tôi vẫn tâm linh ai giữ cổ vật VHOE trong nhà không phải người nào cũng có phước”. Ông Lâm Văn Phụ nói thêm vào: “Khoảng năm 1998-1999, qua tin đồn khu đất nhà tôi có nhiều vàng và cổ vật tôi đo từng m2 để “bán” cho người tìm vàng đào xới trong mấy tháng trời. Đa số họ sau đó đều thu lợi đáng kể. Tôi biết được một số người giàu lên hơn cả trúng số độc đắc, nhưng chỉ qua vài năm họ từ từ khánh kiệt, đi đến nghèo khó”.

Nha-trung-bay-Oc-Eo.jpg

Nhà trưng bày văn hóa Óc Eo

Thạc sĩ Nguyễn Hữu Giềng, Giám đốc Ban Quản lý di tích VHOE, cho biết: “Qua khảo sát, số hiện vật VHOE còn lưu giữ trong dân khá nhiều. Hàng năm, tỉnh chi hàng trăm triệu đồng mua hiện vật để trưng bày, giới thiệu về nền văn hóa rực rỡ, huy hoàng cách nay gần 20 thế kỷ. Qua 2 lần kêu gọi, các tổ chức và cá nhân đã hiến tặng trên 2.800 hiện vật đủ loại hình, trong đó có nhiều hiện vật giá trị. Đặc biệt, có người tặng đến gần 20 loại hiện vật, có gia đình đến 4-5 người cùng tặng, trong đó có nhiều hiện vật họ bỏ tiền mua như vợ chồng anh Hồ Ngọc Long, Danh Rum, Nguyễn Văn Tương, Phạm Thị Trăm, Thích Thiện Trí, Trần Thị Đẹp… Đây là những nghĩa cử vô cùng cao đẹp, chúng tôi tri ân và mong nhận được sự ủng hộ tiếp tục. Để phát huy giá trị của khu di tích Quốc gia đặc biệt, đồng thời khẳng định giá trị độc đáo để UNESCO công nhận đây là di sản văn hóa của nhân loại, chúng tôi kiến nghị Nhà nước đầu tư nhiều hơn nữa và thành lập Bảo tàng VHOE của cả khu vực”.

Theo Báo An Giang

Bình luận